← Bitki Hastalıkları

Elmada kara leke

Venturia inaequalis (elma), V. pyrina (armut)

MantarMeyve ve yaprakBacillus kanıtı: orta

Elmada kara leke, Venturia inaequalis mantarının yaptığı ve elma bahçelerinde en çok ilaçlama gerektiren hastalıktır. Yapraklarda zeytin yeşili-kahverengi, kadifemsi lekeler oluşur; meyvede siyah, kabuklu lekeler, çatlama ve şekil bozukluğu görülür, ağır durumlarda yapraklar erken döküler ve meyve pazar değerini kaybeder. Mantar yere dökülen yapraklarda kışlar; ilkbaharda tomurcuk patlamasından sonra yağmurla yaprak ıslak kaldığında sporlar saçılır, serin ve yağışlı baharlarda zarar en yüksek olur.

Bowen J.K., Mesarich C.H., Bus V.G.M. ve ark. 2011. Venturia inaequalis: the causal agent of apple scab. Molecular Plant Pathology 12(2):105–122. DOI

Elmada kara leke belirtisi (temsili görsel)
Temsili görsel · yapay zekâ ile hazırlandı

Elmada kara leke nasıl anlaşılır?

  • Yapraklarda zeytin yeşili, kadifemsi, sonra koyulaşan, kenarı dağınık lekeler.
  • Meyvede yuvarlak, siyah-kahverengi, kabuk gibi sert, mantarsı lekeler; meyve büyürken lekeler çatlar ve meyve şekli bozulur.

Bu belirtiyi görürseniz

Benzer görünen bir belirti başka bir hastalıktan, besin eksikliğinden, sudan, soğuktan ya da ilaç ve gübre yanıklığından da kaynaklanabilir. Kesin tanı için ziraat mühendisine ya da il ve ilçe tarım ve orman müdürlüklerine başvurun; gerekirse laboratuvar analizi yaptırın.

Mücadelede Bakanlıkça ruhsatlandırılmış bitki koruma ürünlerini etiketine uygun kullanın. Belirtinin fotoğrafını WhatsApp'tan gönderirseniz ziraat mühendisimiz ön değerlendirme yapar.

Bacillus ile yapılmış bilimsel çalışmalar

Rusya'da elma bahçesinde B. velezensis BZR 336g ve B. subtilis 26D (Fitosporin-M) esaslı ürünler yaprak ve meyvede kara lekeye karşı %80'e varan etki göstermiş ve kimyasal ilaçlardan farklı olarak kök bölgesi mantar çeşitliliğini bozmamıştır. ABD'de iki yıllık bahçe denemesinde B. subtilis QST 713 (Serenade Opti), kaptan + mankozeb yerine programa konduğunda hastalık gelişimi açısından fark çıkmamıştır. Fransa'da B. subtilis lipopeptit karışımları (canlı bakteri değil, bakterinin ürettiği maddeler) bahçede kara leke görülme oranını %70 azaltmıştır. Etki, fengisin, mikosubtilin ve surfaktin gibi lipopeptitlerin mantar hücresini bozmasıyla açıklanır. B. megaterium, B. licheniformis ve B. pumilus ile kara lekede DOI'si doğrulanmış hakemli çalışma bulunamamıştır.

Sonuçlar çalışmalarda kullanılan suşa, bitkiye ve deney koşuluna aittir; Proverim için hastalık önleme ya da tedavi beyanı değildir.

B. velezensis (B. amyloliquefaciens grubu) ve B. subtilis (ayrı ayrı) · B. velezensis BZR 336g (3,0–5,0 l/ha); B. subtilis 26D (Fitosporin-M, 2,0 l/ha)elma · tarla (bahçe)

Yaprak ve meyveye uygulanan biyolojik ürünler kara lekeye karşı %80'e varan etki gösterdi; trifloksistrobin ve difenokonazol kök bölgesinde mantar çeşitliliğini sert düşürüp Fusarium, Rhizoctonia ve Verticillium'u artırırken, Bacillus ürünleri hastalığı azaltıp toprak mantar çeşitliliğini korudu.

Mekanizma: Yaprak ve meyve yüzeyinde antibiyoz ve rekabet – özette ayrıntı verilmemiştir

Pinchuk I.P., Tkhakakhova A.K., Tomashevich N.S. ve ark. 2025. Efficacy of biofungicides based on Bacillus against apple scab (Venturia inaequalis) and their influence on rhizosphere fungal communities. Rhizosphere 34:101056 · DOI
B. subtilis · QST 713 (Serenade Opti), benzovindiflupir (SDHI) ile dönüşümlüelma · tarla (dikey eksen ve süper iğ bahçeler, 2 yıl)

QST 713 kaptan + mankozeb karışımlarının yerine kullanıldığında iki yılda da ve her iki bahçe tipinde de kara leke gelişiminde programlar arasında anlamlı fark görülmedi (P > 0,05); en iyi sonuç karar destek sistemiyle ve seyrek taçlı süper iğ bahçede alındı (özette azalma yüzdesi verilmemiştir).

Mekanizma: Koruyucu biyolojik uygulama; tek etkili ilaçla dönüşümlü kullanılarak kaptan/mankozeb ihtiyacının kaldırılması (özette mekanizma ayrıntısı verilmemiştir)

Ayer K.M., Strickland D.A., Choi M., Cox K.D. 2021. Optimizing the Integration of a Biopesticide (Bacillus subtilis QST 713) with a Single-Site Fungicide (Benzovindiflupyr) to Reduce Reliance on Synthetic Multisite Fungicides (Captan and Mancozeb) for Management of Apple Scab. Plant Disease 105(11):3545–3553 · DOI
B. subtilis (lipopeptitleri; canlı bakteri değil) · B. subtilis'ten elde edilen fengisin/surfaktin ve mikosubtilin/surfaktin karışımlarıelma · laboratuvar + tarla (bahçe, 2 deneme dönemi)

Bahçe denemelerinde her iki lipopeptit karışımı da kara leke görülme oranını %70 azalttı; iki dönem arasındaki tekrarlanabilirlik mikosubtilin/surfaktin karışımında daha iyiydi. Laboratuvarda en etkili oran %50 fengisin + %50 surfaktin oldu.

Mekanizma: Fengisin, mikosubtilin ve surfaktin lipopeptitleriyle mantarın doğrudan baskılanması

Leconte A., Tournant L., Muchembled J. ve ark. 2022. Assessment of Lipopeptide Mixtures Produced by Bacillus subtilis as Biocontrol Products against Apple Scab (Venturia inaequalis). Microorganisms 10(9):1810 · DOI
B. subtilis (lipopeptitleri) · Fengisin, surfaktin, mikosubtilin ve karışımlarıelma etmeni (Venturia inaequalis, tebukonazole duyarlı ve az duyarlı iki ırk) · laboratuvar

Duyarlı ırkta tüm lipopeptitler etkili oldu, fengisin tek başına tebukonazole çok yakın etki gösterdi; tebukonazole az duyarlı ırkta fengisin + surfaktin ve üçlü karışım tebukonazole eşdeğer etki verdi (özette yüzde verilmemiştir, IC50 değerleriyle karşılaştırılmıştır).

Mekanizma: Fengisin ve surfaktinin mantar hücresinde belirgin şekil bozukluğu yapması; ilaca dayanıklı ırklara karşı farklı etki yolu

Desmyttere H., Deweer C., Muchembled J. ve ark. 2019. Antifungal Activities of Bacillus subtilis Lipopeptides to Two Venturia inaequalis Strains Possessing Different Tebuconazole Sensitivity. Frontiers in Microbiology 10:2327 · DOI

Sık sorulan sorular

Elmada kara leke belirtileri nelerdir?

Yapraklarda zeytin yeşili, kadifemsi, sonra koyulaşan, kenarı dağınık lekeler. Meyvede yuvarlak, siyah-kahverengi, kabuk gibi sert, mantarsı lekeler; meyve büyürken lekeler çatlar ve meyve şekli bozulur.

Elmada kara leke neden olur?

Etmeni Venturia inaequalis (elma), V. pyrina (armut) (mantar). Elmada kara leke, Venturia inaequalis mantarının yaptığı ve elma bahçelerinde en çok ilaçlama gerektiren hastalıktır. Yapraklarda zeytin yeşili-kahverengi, kadifemsi lekeler oluşur; meyvede siyah, kabuklu lekeler, çatlama ve şekil bozukluğu görülür, ağır durumlarda yapraklar erken döküler ve meyve pazar değerini kaybeder.

Bacillus ile elmada kara leke üzerine yapılmış çalışma var mı?

Evet. Rusya'da elma bahçesinde B. velezensis BZR 336g ve B. subtilis 26D (Fitosporin-M) esaslı ürünler yaprak ve meyvede kara lekeye karşı %80'e varan etki göstermiş ve kimyasal ilaçlardan farklı olarak kök bölgesi mantar çeşitliliğini bozmamıştır. ABD'de iki yıllık bahçe denemesinde B. subtilis QST 713 (Serenade Opti), kaptan + mankozeb yerine programa konduğunda hastalık gelişimi açısından fark çıkmamıştır. Sonuçlar çalışmadaki suşa ve koşullara aittir.

Bitkimdeki hastalığı nasıl teşhis ettirebilirim?

Bu sayfa bir tanı aracı değildir. Tanı için ziraat mühendisine ya da il ve ilçe tarım ve orman müdürlüklerine başvurun. Belirtinin fotoğrafını WhatsApp'tan gönderirseniz ziraat mühendisimiz ön değerlendirme yapar.

Elma için diğer hastalıklar

Proverim nedir, ne değildir? Proverim, Tarım ve Orman Bakanlığı lisanslı, beş Bacillus türü içeren bir mikrobiyal gübredir (bitki besleme ürünü). Zirai ilaç değildir; hastalık ya da zararlıya karşı ilaç yerine kullanılmaz ve yalnızca etiketindeki talimata göre uygulanır. Ayrıntılar: İlkelerimiz ve yasal bilgilendirme.
Fotoğraf gönderin, ön değerlendirme alın