← Bitki Hastalıkları

Kök kanseri (kök boğazı urları)

Agrobacterium tumefaciens (güncel adı Rhizobium radiobacter / Agrobacterium spp., tümör yapan suşlar)

BakteriKök boğazıBacillus kanıtı: orta

Kök kanseri topraktaki Agrobacterium tumefaciens bakterisinden, asmada ise Allorhizobium vitis'ten kaynaklanır; bakteri yaradan girer ve kök boğazında, köklerde, asmada gövdede ur (tümör) oluşturur. Urlar su ve besin taşınmasını bozar; fidan ve genç bitkiler zayıflar, asmada gövde kurur. Fidanlıkta aşı, budama, toprak işleme yaraları ve asmada kış don yaraları en önemli giriş kapısıdır; bakteri asmada çeliğin içinde gizli taşınabildiği için temiz fidan kullanımı esastır.

Burr T.J. ve Otten L. 1999. Crown gall of grape: biology and disease management. Annual Review of Phytopathology 37(1):53–80. DOI

Kök kanseri belirtisi (temsili görsel)
Temsili görsel · yapay zekâ ile hazırlandı

Kök kanseri nasıl anlaşılır?

  • Kök boğazında ve köklerde, başta küçük, açık renkli, yumuşak; sonra büyüyen, koyu kahverengi, yüzeyi pürüzlü-karnabahar gibi, sert, odunsu urlar (fındık büyüklüğünden yumruk büyüklüğüne).
  • Bitki bodurlaşır, zayıf gelişir.
  • Nematod urlarından farkı: tek veya birkaç büyük ur, kök boğazında ve kolayca ayrılmaz.

Bu belirtiyi görürseniz

Benzer görünen bir belirti başka bir hastalıktan, besin eksikliğinden, sudan, soğuktan ya da ilaç ve gübre yanıklığından da kaynaklanabilir. Kesin tanı için ziraat mühendisine ya da il ve ilçe tarım ve orman müdürlüklerine başvurun; gerekirse laboratuvar analizi yaptırın.

Mücadelede Bakanlıkça ruhsatlandırılmış bitki koruma ürünlerini etiketine uygun kullanın. Belirtinin fotoğrafını WhatsApp'tan gönderirseniz ziraat mühendisimiz ön değerlendirme yapar.

Bacillus ile yapılmış bilimsel çalışmalar

Kök kanserine karşı Bacillus çalışmaları B. velezensis / B. amyloliquefaciens grubunda yoğunlaşır ve saksı (domates, badem) ile laboratuvar ağırlıklıdır; tarla verisi bulunamamıştır. B. velezensis MBY2 domateste ur ağırlığını 0,531 g'dan 0,05 g'a, bademde 0,68 g'dan 0,089 g'a düşürmüş; 39b ve 32a suşları domateste ur sayısını ve ağırlığını azaltmıştır. Etki esas olarak surfaktin, iturin ve fengisin lipopeptitlerinin bakteriyi doğrudan öldürmesi ve suşun kökü uzun süre kolonize etmesiyle açıklanır. Asmada Fas bağ toprağından elde edilen B. amyloliquefaciens, B. velezensis ve B. subtilis izolatları saksıda ur boyunu küçültmüştür. B. megaterium, B. licheniformis ve B. pumilus ile kök kanserine karşı hakemli çalışma bulunamamıştır.

Sonuçlar çalışmalarda kullanılan suşa, bitkiye ve deney koşuluna aittir; Proverim için hastalık önleme ya da tedavi beyanı değildir.

B. velezensis (B. amyloliquefaciens grubu) · MBY2domates ve badem · laboratuvar + saksı

MBY2 uygulaması patojen Agrobacterium popülasyonunu ve ur gelişimini belirgin azalttı: domateste ur ağırlığı kontrolde 0,531 g iken 0,05 g'a, bademde 0,68 g'dan 0,089 g'a düştü; etki ticari biyolojik ajan K84'ten istatistik olarak farklı bulunmadı (özette yüzde verilmemiştir).

Mekanizma: Antibakteriyel metabolitlerle Agrobacterium'un doğrudan baskılanması; kök bölgesinde rekabet

Ben Gharsa H., Bouri M., Mougou Hamdane A. ve ark. 2021. Bacillus velezensis strain MBY2, a potential agent for the management of crown gall disease. PLOS ONE 16(6):e0252823 · DOI
B. velezensis (yayında B. methylotrophicus adıyla) · 39bdomates · laboratuvar + saksı

39b suşu tümör yapan A. tumefaciens C58 ve B6 suşlarının gelişmesini laboratuvarda durdurdu; domates bitkilerinde urların ağırlığını ve sayısını azalttı; suştan elde edilen antibakteriyel bileşiklerle ur oluşumu tamamen engellendi (özette yüzde verilmemiştir).

Mekanizma: Lipopeptitler (surfaktin, iturin, fengisin); Agrobacterium'a karşı asıl etkili bileşik surfaktin olarak belirlendi

Frikha-Gargouri O., Ben Abdallah D., Ghorbel I. ve ark. 2017. Lipopeptides from a novel Bacillus methylotrophicus 39b strain suppress Agrobacterium crown gall tumours on tomato plants. Pest Management Science 73(3):568–574 · DOI
B. amyloliquefaciens (subsp. plantarum = B. velezensis) · 32adomates · saksı

Toprağa verilen 32a suşu domates kök yüzeyini kolonize etti ve 60 güne kadar yüksek düzeyde (10^5–10^7 KOB/g taze kök) kaldı; uygulanan bitkilerde çimlenme ve gelişme belirgin arttı, 32a'nın yerleştiği köklerde kök kanseri belirtileri belirgin azaldı (özette yüzde verilmemiştir).

Mekanizma: Kök kolonizasyonu; basilisin, makrolaktin, basillaen, difisidin genleri; siderofor, hidrolitik enzim, IAA üretimi ve fosfat çözme

Ben Abdallah D., Frikha-Gargouri O. ve Tounsi S. 2018. Rizhospheric competence, plant growth promotion and biocontrol efficacy of Bacillus amyloliquefaciens subsp. plantarum strain 32a. Biological Control 124:61–67 · DOI
B. amyloliquefaciens, B. velezensis, B. subtilis (ayrı izolatlar; karışımlarda başka Bacillus türleri de var) · Fas bağlarından izole edilen 6 güçlü antagonist (B. halotolerans ve B. anthracis izolatları da dahil)asma (Allorhizobium vitis) · laboratuvar + saksı

123 izolat arasından seçilen 6 suş laboratuvarda A. vitis'i %39,6'ya kadar, uyumlu suş karışımları %37,4'e kadar engelledi; bitki üzerindeki denemelerde hem tek izolatlar hem karışımlar ur boyutunu küçülttü (ur azalma yüzdesi özette verilmemiştir). Not: karışımlar listede olmayan türleri de içerdiği için karışım sonucu yalnızca bu beş türe ait değildir.

Mekanizma: Antimikrobiyal bileşiklerle patojenin baskılanması; bitki gelişimini teşvik eden özellikler

Yahyaoui H., El Allaoui N., Batbat A. ve ark. 2025. Biocontrol potential of Bacillus strains from grapevine rhizosphere against Allorhizobium vitis, causal agent of crown gall disease in Moroccan vineyards. International Journal of Plant Biology 16(1):27 · DOI

Sık sorulan sorular

Kök kanseri belirtileri nelerdir?

Kök boğazında ve köklerde, başta küçük, açık renkli, yumuşak; sonra büyüyen, koyu kahverengi, yüzeyi pürüzlü-karnabahar gibi, sert, odunsu urlar (fındık büyüklüğünden yumruk büyüklüğüne). Bitki bodurlaşır, zayıf gelişir. Nematod urlarından farkı: tek veya birkaç büyük ur, kök boğazında ve kolayca ayrılmaz.

Kök kanseri neden olur?

Etmeni Agrobacterium tumefaciens (güncel adı Rhizobium radiobacter / Agrobacterium spp., tümör yapan suşlar) (bakteri). Kök kanseri topraktaki Agrobacterium tumefaciens bakterisinden, asmada ise Allorhizobium vitis'ten kaynaklanır; bakteri yaradan girer ve kök boğazında, köklerde, asmada gövdede ur (tümör) oluşturur. Urlar su ve besin taşınmasını bozar; fidan ve genç bitkiler zayıflar, asmada gövde kurur.

Bacillus ile kök kanseri üzerine yapılmış çalışma var mı?

Evet. Kök kanserine karşı Bacillus çalışmaları B. velezensis / B. amyloliquefaciens grubunda yoğunlaşır ve saksı (domates, badem) ile laboratuvar ağırlıklıdır; tarla verisi bulunamamıştır. B. velezensis MBY2 domateste ur ağırlığını 0,531 g'dan 0,05 g'a, bademde 0,68 g'dan 0,089 g'a düşürmüş; 39b ve 32a suşları domateste ur sayısını ve ağırlığını azaltmıştır. Sonuçlar çalışmadaki suşa ve koşullara aittir.

Bitkimdeki hastalığı nasıl teşhis ettirebilirim?

Bu sayfa bir tanı aracı değildir. Tanı için ziraat mühendisine ya da il ve ilçe tarım ve orman müdürlüklerine başvurun. Belirtinin fotoğrafını WhatsApp'tan gönderirseniz ziraat mühendisimiz ön değerlendirme yapar.

Asma için diğer hastalıklar

Proverim nedir, ne değildir? Proverim, Tarım ve Orman Bakanlığı lisanslı, beş Bacillus türü içeren bir mikrobiyal gübredir (bitki besleme ürünü). Zirai ilaç değildir; hastalık ya da zararlıya karşı ilaç yerine kullanılmaz ve yalnızca etiketindeki talimata göre uygulanır. Ayrıntılar: İlkelerimiz ve yasal bilgilendirme.
Fotoğraf gönderin, ön değerlendirme alın