Rhizoctonia kök boğazı çürüklüğü ve çökerten nasıl anlaşılır?
- Fidede toprak hizasında kırmızımsı-kahverengi, çökük, kuru, belirgin sınırlı leke; gövde incelir ('tel gövde'), fide devrilir.
- Büyük bitkide kök boğazında kahverengi çökük yara, kabuk kuru ve sert.
- Toprağa değen domates meyvesinde iç içe halkalı kahverengi leke (toprak çürüklüğü).
- Lezyon üstünde kahverengi örümcek ağı gibi miselyum ve küçük kahverengi sklerotlar.
Bu belirtiyi görürseniz
Benzer görünen bir belirti başka bir hastalıktan, besin eksikliğinden, sudan, soğuktan ya da ilaç ve gübre yanıklığından da kaynaklanabilir. Kesin tanı için ziraat mühendisine ya da il ve ilçe tarım ve orman müdürlüklerine başvurun; gerekirse laboratuvar analizi yaptırın.
Mücadelede Bakanlıkça ruhsatlandırılmış bitki koruma ürünlerini etiketine uygun kullanın. Belirtinin fotoğrafını WhatsApp'tan gönderirseniz ziraat mühendisimiz ön değerlendirme yapar.
Bacillus ile yapılmış bilimsel çalışmalar
Domateste B. subtilis suşları (SR22, RB14, MBI600, NOAC.B77) sera/saksı koşullarında Rhizoctonia kök çürüklüğü ve çökertenini %38–51 azaltmış veya fide çıkışını sağlıklı kontrol düzeyine getirmiştir; patateste B. subtilis + B. amyloliquefaciens karışımı tarlada hastalık indeksini %40,9'dan %12'ye indirip verimi 8,2 t/ha artırmıştır. Etkide iturin A ve surfaktin (gen silme ile kanıtlı), uçucu bileşikler ve ISR rol oynar. B. licheniformis ve B. megaterium için domateste doğrudan çalışma bulunamamıştır.
Sonuçlar çalışmalarda kullanılan suşa, bitkiye ve deney koşuluna aittir; Proverim için hastalık önleme ya da tedavi beyanı değildir.
Misel gelişimini laboratuvarda %51 engelledi; serada Rhizoctonia kök çürüklüğünü %51'e varan oranda azalttı; toplam fenolik %76,8, POD %56 arttı; büyüme değerleri %35'e kadar yükseldi.
Mekanizma: Antifungal bileşikler (GC-MS ile 20 madde), JERF3, POD ve PR1 savunma genlerinin uyarılması (ISR)
Kültür, hücre süspansiyonu veya hücresiz süzüntü toprağa verildiğinde fide çökertenini baskıladı; iturin A ve surfaktin üretemeyen mutantın koruma etkisi düştü, gen geri verilince etki geri geldi (özette yüzde verilmemiştir).
Mekanizma: İturin A ve surfaktin (toprakta üretimi gösterildi), sporla toprakta kalıcılık
R. solani, Pythium ultimum ve FORL'a karşı tek uygulamada %38–47 kontrol etkisi.
Mekanizma: Kök kolonizasyonu, SA ve JA/ET savunma yollarının uyarılması (ISR)
R. solani misel gelişimini %80,8 engelledi; serada bulaşık kontrolde fidelerin yalnızca %13'ü çıkarken (%87 çıkış öncesi çökerten), NOAC.B77 uygulamasında fide çıkışı sağlıklı kontrolden farksızdı.
Mekanizma: Doğrudan antagonizma (antifungal metabolitler)
Siyah siğil/gövde kanseri hastalık gelişim indeksi %40,9'dan %12,0'a düştü; verim 8,2 t/ha arttı, iri yumru oranı %16 yükseldi; klorofil 1,3 kat arttı.
Mekanizma: Doğrudan antagonizma, kök bölgesi mikrobiyotasının yararlı yönde değişmesi, bitki fizyolojisinin iyileşmesi
Sık sorulan sorular
Rhizoctonia kök boğazı çürüklüğü ve çökerten belirtileri nelerdir?
Fidede toprak hizasında kırmızımsı-kahverengi, çökük, kuru, belirgin sınırlı leke; gövde incelir ('tel gövde'), fide devrilir. Büyük bitkide kök boğazında kahverengi çökük yara, kabuk kuru ve sert. Toprağa değen domates meyvesinde iç içe halkalı kahverengi leke (toprak çürüklüğü).
Rhizoctonia kök boğazı çürüklüğü ve çökerten neden olur?
Etmeni Rhizoctonia solani (eşeyli dönemi Thanatephorus cucumeris) (mantar). Rhizoctonia solani toprakta sklerot ve misel olarak yaşayan, fidelerde çökerten (çıkış öncesi/sonrası fide ölümü) ile kök ve kök boğazı çürüklüğü yapan bir mantardır. Fidenin toprak hizasında kahverengi, çökük lekeler oluşur, gövde incelip bitki devrilir; yaşlı bitkilerde kökte kırmızımsı-kahverengi yaralar görülür.
Bacillus ile rhizoctonia kök boğazı çürüklüğü ve çökerten üzerine yapılmış çalışma var mı?
Evet. Domateste B. subtilis suşları (SR22, RB14, MBI600, NOAC.B77) sera/saksı koşullarında Rhizoctonia kök çürüklüğü ve çökertenini %38–51 azaltmış veya fide çıkışını sağlıklı kontrol düzeyine getirmiştir; patateste B. subtilis + B. amyloliquefaciens karışımı tarlada hastalık indeksini %40,9'dan %12'ye indirip verimi 8,2 t/ha artırmıştır. Etkide iturin A ve surfaktin (gen silme ile kanıtlı), uçucu bileşikler ve ISR rol oynar. Sonuçlar çalışmadaki suşa ve koşullara aittir.
Bitkimdeki hastalığı nasıl teşhis ettirebilirim?
Bu sayfa bir tanı aracı değildir. Tanı için ziraat mühendisine ya da il ve ilçe tarım ve orman müdürlüklerine başvurun. Belirtinin fotoğrafını WhatsApp'tan gönderirseniz ziraat mühendisimiz ön değerlendirme yapar.
