Fusarium solgunluğu nasıl anlaşılır?
- Önce en alttaki yapraklar sararır; sararma çoğu zaman yaprağın veya bitkinin tek tarafında olur (bir yaprakçık sarı, karşısı yeşil).
- Öğle sıcağında bitki pörsür, akşam toparlanır; zamanla toparlanamaz ve kurur.
- Gövde enine veya boyuna kesildiğinde odun dokusunun dış halkasında çikolata-kahverengi çizgiler/halka görülür; öz (iç kısım) beyaz kalır.
- Kök dıştan sağlam görünür.
- Nemli havada kök boğazında pembe-beyaz küf olabilir.
Bu belirtiyi görürseniz
Benzer görünen bir belirti başka bir hastalıktan, besin eksikliğinden, sudan, soğuktan ya da ilaç ve gübre yanıklığından da kaynaklanabilir. Kesin tanı için ziraat mühendisine ya da il ve ilçe tarım ve orman müdürlüklerine başvurun; gerekirse laboratuvar analizi yaptırın.
Mücadelede Bakanlıkça ruhsatlandırılmış bitki koruma ürünlerini etiketine uygun kullanın. Belirtinin fotoğrafını WhatsApp'tan gönderirseniz ziraat mühendisimiz ön değerlendirme yapar.
Bacillus ile yapılmış bilimsel çalışmalar
Domateste B. subtilis (IS1, TA16), B. velezensis/B. amyloliquefaciens grubu (SF-10, IS6) ve B. licheniformis (PKDL10) suşları saksı/sera denemelerinde Fusarium solgunluğunu %32–83 oranında azaltmıştır; biberde B. subtilis CAS15 hastalığı %12,5–56,9 azaltıp verimi artırmıştır. Etki; lipopeptitler (iturin, fengisin, surfaktin), hücre duvarı parçalayan enzimler, demiri bağlayan siderofor (basilibaktin) ve bitkide uyarılmış sistemik dayanıklılık (ISR) ile açıklanmaktadır. B. pumilus ve B. megaterium (Priestia megaterium) için domates Fusarium solgunluğunda sayısal sera/tarla verisi bu taramada bulunamamıştır.
Sonuçlar çalışmalarda kullanılan suşa, bitkiye ve deney koşuluna aittir; Proverim için hastalık önleme ya da tedavi beyanı değildir.
Fusarium solgunluğunu patojen kontrolüne göre %63,7 baskıladı; tuz stresinde (150 mM NaCl) kök uzunluğunu %101,4, sürgün uzunluğunu %45,7 artırdı.
Mekanizma: Antioksidan enzimler ve fenilpropanoid yolunun uyarılması (ISR), toplam fenolik artışı, bitki gelişimini teşvik
Fusarium solgunluğunu patojen kontrolüne göre %32,1 baskıladı ve bitki gelişim değerlerini artırdı.
Mekanizma: Antioksidan enzim ve fenilpropanoid yolu aktivasyonu (ISR), klorofil/karotenoid artışı
Domates fidelerinde solgunluğa karşı %74,14 kontrol etkisi sağladı; kök bölgesinde Sphingomonas ve Flavobacterium gibi yararlı bakterileri çoğalttı.
Mekanizma: Siderofor, amilaz, selülaz, IAA üretimi; kökte kalıcı kolonizasyon; kök bölgesi mikrobiyomunu yararlı yönde değiştirme; fenol, flavonoid ve lignin artışı
Fusarium oxysporum f. sp. lycopersici ırk 3'e karşı N6394 melezinde hastalık şiddeti %40'tan %6,7'ye düştü (yaklaşık %83 azalma); aynı denemede B. amyloliquefaciens BaMA26 ile şiddet %33,3 oldu.
Mekanizma: Siderofor, biyofilm, proteaz ve endoglukanaz üretimi, IAA, fosfat çözme
PKDL10 kültür süzüntüsü Fusarium gelişimini laboratuvarda %96,5 engelledi; tohuma birlikte uygulamada saksıda bitki gelişimi ve Fusarium'a karşı savunma kontrole göre daha iyi oldu.
Mekanizma: Litik enzimler (proteaz, lipaz, β-1,3-glukanaz), siderofor, kök kolonizasyonu, ISR (kitinaz, peroksidaz, PAL, fenol artışı)
Biberde Fusarium solgunluğu görülme oranını %12,5–56,9 azalttı; bitki boyu %27–55, meyve ağırlığı %36,9, bitki başı verim %49,7 arttı; demir eklenince koruma etkisi zayıfladı.
Mekanizma: Siderofor (basilibaktin) ile demir rekabeti, ISR
Sık sorulan sorular
Fusarium solgunluğu belirtileri nelerdir?
Önce en alttaki yapraklar sararır; sararma çoğu zaman yaprağın veya bitkinin tek tarafında olur (bir yaprakçık sarı, karşısı yeşil). Öğle sıcağında bitki pörsür, akşam toparlanır; zamanla toparlanamaz ve kurur. Gövde enine veya boyuna kesildiğinde odun dokusunun dış halkasında çikolata-kahverengi çizgiler/halka görülür; öz (iç kısım) beyaz kalır.
Fusarium solgunluğu neden olur?
Etmeni Fusarium oxysporum f. sp. lycopersici (domates); diğer kültürlerde başka formae speciales (f. sp. melonis, niveum, cucumerinum vb.) (mantar). Toprakta yıllarca canlı kalan Fusarium oxysporum f. sp. lycopersici mantarı kök uçlarından ve kök yaralarından girip gövdedeki su borularına (ksilem) yerleşir. Su taşınması bozulduğu için önce alt yapraklar çoğu zaman tek taraflı sararır, bitki öğle sıcağında pörsür ve sonunda kurur; gövde kesildiğinde odun dokusunda kahverengi çizgiler görülür.
Bacillus ile fusarium solgunluğu üzerine yapılmış çalışma var mı?
Evet. Domateste B. subtilis (IS1, TA16), B. velezensis/B. amyloliquefaciens grubu (SF-10, IS6) ve B. licheniformis (PKDL10) suşları saksı/sera denemelerinde Fusarium solgunluğunu %32–83 oranında azaltmıştır; biberde B. subtilis CAS15 hastalığı %12,5–56,9 azaltıp verimi artırmıştır. Etki; lipopeptitler (iturin, fengisin, surfaktin), hücre duvarı parçalayan enzimler, demiri bağlayan siderofor (basilibaktin) ve bitkide uyarılmış sistemik dayanıklılık (ISR) ile açıklanmaktadır. Sonuçlar çalışmadaki suşa ve koşullara aittir.
Bitkimdeki hastalığı nasıl teşhis ettirebilirim?
Bu sayfa bir tanı aracı değildir. Tanı için ziraat mühendisine ya da il ve ilçe tarım ve orman müdürlüklerine başvurun. Belirtinin fotoğrafını WhatsApp'tan gönderirseniz ziraat mühendisimiz ön değerlendirme yapar.
