← Bitki Hastalıkları

Güneş yanıklığı (meyvede)

Fizyolojik bozukluk (aşırı ışık ve sıcaklık)

Fizyolojik / besinMeyveBacillus kanıtı: zayıf

Güneş yanıklığı bir hastalık değil, fizyolojik bir bozukluktur: yaprak örtüsü azalınca doğrudan güneş alan meyvenin yüzeyi aşırı ısınır, güneşe bakan tarafta önce açık renkli, sonra beyazımsı-kâğıt gibi çökük lekeler oluşur. Meyve dokusu yaklaşık 40–45 °C'ye çıktığında hücreler zarar görür; lekeli bölgeye sonradan küf ve çürüklük etmenleri yerleşebilir. Meyvenin günlük sıcaklık değişimlerine kısa süreli uyum sağlayabildiği deneysel olarak gösterilmiştir.

Kedar N., Rabinowitch H.D., Budowski P. 1975. Conditioning of tomato fruit against sunscald. Scientia Horticulturae 3(1):83–87. DOI

Güneş yanıklığı belirtisi (temsili görsel)
Temsili görsel · yapay zekâ ile hazırlandı

Güneş yanıklığı nasıl anlaşılır?

  • Meyvenin güneşe dönük yüzünde önce soluk-beyazımsı, sonra sarı-beyaz, kağıt gibi ince, hafif çökük, parlak leke; kırmızı domateste sarı-beyaz bölge renk almaz.
  • Lekeye sonradan siyah küf yerleşebilir.

Bu belirtiyi görürseniz

Benzer görünen bir belirti başka bir hastalıktan, besin eksikliğinden, sudan, soğuktan ya da ilaç ve gübre yanıklığından da kaynaklanabilir. Kesin tanı için ziraat mühendisine ya da il ve ilçe tarım ve orman müdürlüklerine başvurun; gerekirse laboratuvar analizi yaptırın.

Mücadelede Bakanlıkça ruhsatlandırılmış bitki koruma ürünlerini etiketine uygun kullanın. Belirtinin fotoğrafını WhatsApp'tan gönderirseniz ziraat mühendisimiz ön değerlendirme yapar.

Bacillus ile yapılmış bilimsel çalışmalar

Domateste güneş yanıklığını bu 5 türle doğrudan inceleyen hakemli bir çalışma bulunamadı. Dolaylı olarak, B. velezensis (amyloliquefaciens grubu) 5113 buğdayda, B. subtilis AP-3 fasulyede sıcaklık stresine dayanımı artırmıştır; bu etki antioksidan savunma, klorofil korunması ve stres hormonlarının düzenlenmesiyle açıklanır. Güçlü kök ve yaprak gelişimi meyveyi gölgeleyen yaprak örtüsünü destekleyebilir, ancak bu doğrudan ölçülmemiştir.

Sonuçlar çalışmalarda kullanılan suşa, bitkiye ve deney koşuluna aittir; Proverim için hastalık önleme ya da tedavi beyanı değildir.

B. amyloliquefaciens grubu (B. velezensis) · UCMB5113buğday · laboratuvar / iklim odası

Tohum uygulaması yapılan fideler sıcaklık, soğuk ve kuraklık stresinde uygulanmayanlara göre daha yüksek oranda hayatta kaldı ve daha yüksek klorofil içeriği gösterdi; 300'den fazla proteinin ifadesi değişti (sayısal hayatta kalma oranı özette verilmemiştir).

Mekanizma: Bitkide metabolik ve moleküler yeniden programlama (stres proteinleri, antioksidan savunma), klorofilin korunması

Abd El-Daim I.A., Bejai S., Meijer J. 2019. Bacillus velezensis 5113 induced metabolic and molecular reprogramming during abiotic stress tolerance in wheat. Scientific Reports 9:16282 · DOI
B. amyloliquefaciens grubu (B. velezensis) · UCMB5113buğday · laboratuvar / iklim odası

Bakteriyle tohum uygulaması buğday fidelerinin yüksek sıcaklık stresinde hayatta kalmasını iyileştirdi (sayısal değer bu çalışmanın erişilebilen özetinden doğrulanamadı).

Mekanizma: Bitkide stres yanıtlarının (antioksidan enzimler, ısı şoku proteinleri) önceden uyarılması

Abd El-Daim I.A., Bejai S., Meijer J. 2014. Improved heat stress tolerance of wheat seedlings by bacterial seed treatment. Plant and Soil 379:337–350 · DOI
B. subtilis · AP-3, AP-12fasulye · sera (10 gün 28/33 °C sıcaklık stresi)

AP-3 suşu IAC-Imperador çeşidinde sıcaklık stresi altında çiçek dökümünü azalttı; prolin birikimi ve etilen metabolizmasıyla ilgili genlerin ifadesini değiştirdi (yüzde değer özette verilmemiştir).

Mekanizma: Prolin birikimi, etilen metabolizmasının düzenlenmesi, stres genlerinin ifadesi

Lima B.C., Cruz T.R., Ribas A.F., Santos T.B., Cacefo V., Araujo F.F. 2023. Gene expression and biochemical profiling in the mitigation of heat stress in common bean using Bacillus subtilis. Biologia Plantarum 67:213–223 · DOI

Sık sorulan sorular

Güneş yanıklığı belirtileri nelerdir?

Meyvenin güneşe dönük yüzünde önce soluk-beyazımsı, sonra sarı-beyaz, kağıt gibi ince, hafif çökük, parlak leke; kırmızı domateste sarı-beyaz bölge renk almaz. Lekeye sonradan siyah küf yerleşebilir.

Güneş yanıklığı neden olur?

Etmeni Fizyolojik bozukluk (aşırı ışık ve sıcaklık) (fizyolojik / besin). Güneş yanıklığı bir hastalık değil, fizyolojik bir bozukluktur: yaprak örtüsü azalınca doğrudan güneş alan meyvenin yüzeyi aşırı ısınır, güneşe bakan tarafta önce açık renkli, sonra beyazımsı-kâğıt gibi çökük lekeler oluşur. Meyve dokusu yaklaşık 40–45 °C'ye çıktığında hücreler zarar görür; lekeli bölgeye sonradan küf ve çürüklük etmenleri yerleşebilir.

Bacillus ile güneş yanıklığı üzerine yapılmış çalışma var mı?

Evet. Domateste güneş yanıklığını bu 5 türle doğrudan inceleyen hakemli bir çalışma bulunamadı. Dolaylı olarak, B. velezensis (amyloliquefaciens grubu) 5113 buğdayda, B. subtilis AP-3 fasulyede sıcaklık stresine dayanımı artırmıştır; bu etki antioksidan savunma, klorofil korunması ve stres hormonlarının düzenlenmesiyle açıklanır. Sonuçlar çalışmadaki suşa ve koşullara aittir.

Bitkimdeki hastalığı nasıl teşhis ettirebilirim?

Bu sayfa bir tanı aracı değildir. Tanı için ziraat mühendisine ya da il ve ilçe tarım ve orman müdürlüklerine başvurun. Belirtinin fotoğrafını WhatsApp'tan gönderirseniz ziraat mühendisimiz ön değerlendirme yapar.

Domates için diğer hastalıklar

Proverim nedir, ne değildir? Proverim, Tarım ve Orman Bakanlığı lisanslı, beş Bacillus türü içeren bir mikrobiyal gübredir (bitki besleme ürünü). Zirai ilaç değildir; hastalık ya da zararlıya karşı ilaç yerine kullanılmaz ve yalnızca etiketindeki talimata göre uygulanır. Ayrıntılar: İlkelerimiz ve yasal bilgilendirme.
Fotoğraf gönderin, ön değerlendirme alın