Fidede çökerten nasıl anlaşılır?
- Çıkış öncesi: tohum çürür, fide topraktan hiç çıkmaz, viyollerde boşluklar.
- Çıkış sonrası: fidenin toprak hizasındaki gövdesi su emmiş gibi saydam-kahverengi olur, incelir, ip gibi büzülür ve fide yere yatar; yapraklar daha yeşilken devrilir.
- Kökler kahverengi, yumuşak, kabuğu kolay soyulur.
- Fidelikte daireler halinde yayılan boşluklar.
Bu belirtiyi görürseniz
Benzer görünen bir belirti başka bir hastalıktan, besin eksikliğinden, sudan, soğuktan ya da ilaç ve gübre yanıklığından da kaynaklanabilir. Kesin tanı için ziraat mühendisine ya da il ve ilçe tarım ve orman müdürlüklerine başvurun; gerekirse laboratuvar analizi yaptırın.
Mücadelede Bakanlıkça ruhsatlandırılmış bitki koruma ürünlerini etiketine uygun kullanın. Belirtinin fotoğrafını WhatsApp'tan gönderirseniz ziraat mühendisimiz ön değerlendirme yapar.
Bacillus ile yapılmış bilimsel çalışmalar
B. subtilis bu hastalığa karşı en çok çalışılan türdür. Domates tohumu kaplandığında çökerten nedeniyle fide ölümü %65,9'dan %20,2'ye inmiş, korumayı sera ve tarlada da göstermiştir. Fasulyede korumayı fengisin tipi lipopeptitler sağlamaktadır. Hıyarda hastalık şiddeti %27–50 azalmıştır. B. pumilus'un her suşu işe yaramaz: bir domates denemesinde B. pumilus 4.4.2 Pythium'a etkisiz kalmıştır. En uygun kullanım, tohum kaplama ve viyol harcına karıştırmadır.
Sonuçlar çalışmalarda kullanılan suşa, bitkiye ve deney koşuluna aittir; Proverim için hastalık önleme ya da tedavi beyanı değildir.
P. aphanidermatum bulaşık harçta, çıkış sonrası fide ölümü B. subtilis kaplı tohumda %20,19, kaplamasız kontrolde %65,89 oldu. B. subtilis + NPK birlikte daha yüksek fide kuru ağırlığı verdi.
Mekanizma: Tohum ve kök yüzeyinde kolonizasyon, antibiyoz
Linyit, bentonit ve ıslanabilir toz formülasyonlarında canlılık 1 yıl boyunca %100 kaldı. Bu formülasyonlarla tohum kaplama, P. aphanidermatum çökertenini sera ve tarla koşullarında etkili biçimde kontrol etti ve bitki kütlesini artırdı (özette yüzde verilmemiş).
Mekanizma: Antibiyoz + aktif kök bölgesi (rizosfer) kolonizasyonu
Lipopeptitçe zenginleştirilmiş özütler P. ultimum çökertenine karşı güçlü koruma sağladı. Enfekte dokuda engelleyici miktarda fengisin saptandı. Köke önceden verilen M4, yapraktaki enfeksiyona karşı bitkinin daha hızlı tepki vermesini sağladı (sistemik dayanıklılık; özette yüzde verilmemiş).
Mekanizma: Fengisin antibiyozu + ISR (fenilpropanoid savunma yolu)
Pythium ultimum bulaşık harçta dikim öncesi ve sonrası uygulamalar bitki yaş ağırlığını %113–184, sağlıklı fide oranını %100–290 artırdı. Çökerten ve kök çürüklüğü şiddeti %27–50 azaldı (üç bakterinin tek tek sonuç aralığı).
Mekanizma: Antibiyoz, büyüme teşviki, turba/talk formülasyonunda canlı kalma (>10^8 CFU/g, 180 gün)
Olumsuz sonuç: B. pumilus 4.4.2, P. aphanidermatum çökertenine karşı etkili olmadı. Aynı suş Fusarium kök boğazı çürüklüğünü (FORL) ise denemelerin yalnızca bir kısmında baskıladı.
Mekanizma: Fosfat çözme; hayvan kemiği kömürü taşıyıcısında kolonizasyon
Sık sorulan sorular
Fidede çökerten belirtileri nelerdir?
Çıkış öncesi: tohum çürür, fide topraktan hiç çıkmaz, viyollerde boşluklar. Çıkış sonrası: fidenin toprak hizasındaki gövdesi su emmiş gibi saydam-kahverengi olur, incelir, ip gibi büzülür ve fide yere yatar; yapraklar daha yeşilken devrilir. Kökler kahverengi, yumuşak, kabuğu kolay soyulur.
Fidede çökerten neden olur?
Etmeni Pythium spp. (P. ultimum, P. aphanidermatum, P. debaryanum); ayrıca Rhizoctonia ve Fusarium da katılır (oomiset). Çökerten (fide yanıklığı) çoğunlukla Pythium türlerinden (P. ultimum, P. aphanidermatum) kaynaklanır. Bunlar toprakta ve harçta yaşayan su küfleridir (oomiset).
Bacillus ile fidede çökerten üzerine yapılmış çalışma var mı?
Evet. B. subtilis bu hastalığa karşı en çok çalışılan türdür. Domates tohumu kaplandığında çökerten nedeniyle fide ölümü %65,9'dan %20,2'ye inmiş, korumayı sera ve tarlada da göstermiştir. Sonuçlar çalışmadaki suşa ve koşullara aittir.
Bitkimdeki hastalığı nasıl teşhis ettirebilirim?
Bu sayfa bir tanı aracı değildir. Tanı için ziraat mühendisine ya da il ve ilçe tarım ve orman müdürlüklerine başvurun. Belirtinin fotoğrafını WhatsApp'tan gönderirseniz ziraat mühendisimiz ön değerlendirme yapar.
