Domateste ve biberde külleme nasıl anlaşılır?
- Leveillula: yaprak üstünde sınırları belirsiz, açık sarı-yeşil lekeler; leke altında beyaz-gri, toz gibi seyrek küf.
- Lekeler zamanla kahverengileşip ölür, yaprak kurur ama dalda kalır.
- Oidium neolycopersici: yaprak üstünde un serpilmiş gibi beyaz, toz halinde, yuvarlak küf lekeleri; sap ve gövdeye de yayılır.
Bu belirtiyi görürseniz
Benzer görünen bir belirti başka bir hastalıktan, besin eksikliğinden, sudan, soğuktan ya da ilaç ve gübre yanıklığından da kaynaklanabilir. Kesin tanı için ziraat mühendisine ya da il ve ilçe tarım ve orman müdürlüklerine başvurun; gerekirse laboratuvar analizi yaptırın.
Mücadelede Bakanlıkça ruhsatlandırılmış bitki koruma ürünlerini etiketine uygun kullanın. Belirtinin fotoğrafını WhatsApp'tan gönderirseniz ziraat mühendisimiz ön değerlendirme yapar.
Bacillus ile yapılmış bilimsel çalışmalar
Domateste B. subtilis tabanlı preparatlar serada Oidium neolycopersici küllemesini %47–81 oranında bastırmış, ticari serada topraktan B. subtilis uygulaması Leveillula küllemesinin yoğunluğunu düşürmüştür. Kabakgillerde B. subtilis'in iturin ve fengisin ile mantarı doğrudan öldürdüğü, surfaktin ile bitkide ISR başlattığı; B. amyloliquefaciens ve B. velezensis suşlarının hıyar küllemesinde %65–90 kontrol sağladığı gösterilmiştir. Domates Leveillula'sı için tarla verisi sınırlıdır.
Sonuçlar çalışmalarda kullanılan suşa, bitkiye ve deney koşuluna aittir; Proverim için hastalık önleme ya da tedavi beyanı değildir.
Üç sera denemesinde domates küllemesi (Oidium neolycopersici) ilaçsız kontrole göre %47,2–81,0 azaldı; tek başına B. subtilis uygulaması da karışım kadar etkiliydi ve beyazsinek için kullanılan Beauveria ile olumsuz etkileşim görülmedi.
Mekanizma: Lipopeptit antibiyozu (iturin/fengisin) ile spor çimlenmesinin engellenmesi; yaprak yüzeyinde rekabet
Meksika'da ticari serada iki yıl süren denemede B. subtilis/Bacillus spp. içeren biyorasyonel programlar, külleme (Leveillula taurica) ve kurşuni küfün yoğunluğunu (AUDPC) klasik ilaç programından daha fazla düşürdü ve üreticiye hektar başına üretim döneminde yaklaşık 2.500 ABD doları tasarruf sağladı; bakteriyel kanser, mildiyö ve öz nekrozunda etkili olmadı.
Mekanizma: Kök kolonizasyonu ve bitkide sistemik dayanıklılık (ISR) – özet düzeyinde ayrıntı verilmemiş
Saksı denemesinde 100 kat seyreltik formülasyon 4 haftada külleme hastalığını %64,6 azalttı; büyük ölçekli sera denemesinde 200 kat seyreltik uygulama 5 haftada %76,6 kontrol sağladı; ürün 12 ay raf ömrü gösterdi.
Mekanizma: Spor çimlenmesinin engellenmesi (lipopeptitler); geniş sıcaklık/tuz/pH toleransı
LJ02 fermantasyon sıvısı uygulanan hıyar fidelerinde külleme kontrolü uygulamadan 7, 14 ve 21 gün sonra sırasıyla yaklaşık %70, %90 ve %85 oldu; SOD, peroksidaz, PPO, PAL enzimleri ve salisilik asit düzeyi belirgin arttı.
Mekanizma: Salisilik asit (SA) yoluyla bitki savunmasının uyarılması (sistemik dayanıklılık), savunma enzimlerinde artış
UMAF6639 kavunu küllemeye karşı iki yolla korudu: iturin ve fengisin ile mantarı doğrudan baskıladı, ayrıca jasmonat ve salisilik asit bağımlı savunmayı uyararak sistemik dayanıklılık oluşturdu; ISR'ın ana tetikleyicisinin surfaktin olduğu gösterildi (özette yüzde değer verilmemiştir).
Mekanizma: İturin + fengisin (antibiyoz); surfaktin ile ISR (JA/SA yolları, reaktif oksijen türleri, hücre duvarı güçlenmesi)
Sık sorulan sorular
Domateste ve biberde külleme belirtileri nelerdir?
Leveillula: yaprak üstünde sınırları belirsiz, açık sarı-yeşil lekeler; leke altında beyaz-gri, toz gibi seyrek küf. Lekeler zamanla kahverengileşip ölür, yaprak kurur ama dalda kalır. Oidium neolycopersici: yaprak üstünde un serpilmiş gibi beyaz, toz halinde, yuvarlak küf lekeleri; sap ve gövdeye de yayılır.
Domateste ve biberde külleme neden olur?
Etmeni Leveillula taurica (eşeysiz dönem Oidiopsis sicula); domateste ayrıca Oidium neolycopersici (mantar). Domateste külleme iki mantarla görülür: Leveillula taurica yaprağın üst yüzünde sarı lekeler, alt yüzünde beyaz unsu tabaka yapar ve mantar yaprağın içinde yaşar; Oidium neolycopersici ise yaprak üstünde beyaz pudra gibi lekeler oluşturur. Lekeler birleşince yaprak kurur ve dökülür, açıkta kalan meyvelerde güneş yanığı artar.
Bacillus ile domateste ve biberde külleme üzerine yapılmış çalışma var mı?
Evet. Domateste B. subtilis tabanlı preparatlar serada Oidium neolycopersici küllemesini %47–81 oranında bastırmış, ticari serada topraktan B. subtilis uygulaması Leveillula küllemesinin yoğunluğunu düşürmüştür. Kabakgillerde B. subtilis'in iturin ve fengisin ile mantarı doğrudan öldürdüğü, surfaktin ile bitkide ISR başlattığı; B. amyloliquefaciens ve B. velezensis suşlarının hıyar küllemesinde %65–90 kontrol sağladığı gösterilmiştir. Sonuçlar çalışmadaki suşa ve koşullara aittir.
Bitkimdeki hastalığı nasıl teşhis ettirebilirim?
Bu sayfa bir tanı aracı değildir. Tanı için ziraat mühendisine ya da il ve ilçe tarım ve orman müdürlüklerine başvurun. Belirtinin fotoğrafını WhatsApp'tan gönderirseniz ziraat mühendisimiz ön değerlendirme yapar.
